Trzy zasady bezpiecznych zakupów w sieci

Ze statystyk wynika, że aż 95 proc. Polaków robi zakupy w sieci. Z kolei ponad połowa ankietowanych zostawia średnio miesięcznie w e-sklepach prawie 200 zł. Trend ten będzie się nasilał, bo zakupy przez Internet są wygodne i pomagają zaoszczędzić czas. Niestety, gdy wchodzimy do sieci często zapominamy o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. 

O tym co zrobić, by zakupy były nie tylko przyjemne, ale i bezpieczne. Jako partner Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa, który przypada w tym miesiącu, przypominamy trzy podstawowe zasady bezpiecznych zakupów w sieci.

Z tego artykułu dowiesz się:

• dlaczego zakupy online są coraz popularniejsze i jakie zagrożenia się z nimi wiążą,
• jak rozpoznać bezpieczny i wiarygodny sklep internetowy,
• jakie znaczenie mają certyfikaty SSL, oprogramowanie antywirusowe i ochrona danych osobowych,
• co zrobić, gdy padniesz ofiarą oszustwa internetowego podczas zakupów online.

Bezpieczne zakupy w sieci – dlaczego to tak ważne?

Ze statystyk wynika, że aż 95 proc. Polaków robi zakupy w sieci, a ponad połowa ankietowanych przeznacza na ten cel średnio niemal 200 zł miesięcznie. E-commerce stał się nieodłącznym elementem codziennego życia – kupujemy online elektronikę, ubrania, żywność, bilety, a nawet usługi finansowe. Trend ten będzie się nasilał, ponieważ zakupy przez Internet są szybkie, wygodne i pozwalają zaoszczędzić cenny czas.

Niestety, wraz z dynamicznym rozwojem handlu elektronicznego rośnie również liczba oszustw internetowych, fałszywych sklepów oraz ataków cyberprzestępców. Wielu użytkowników, korzystając z atrakcyjnych promocji i ograniczonych czasowo ofert, zapomina o podstawowych zasadach bezpieczeństwa w sieci. Brak ostrożności może skutkować utratą pieniędzy, wyciekiem danych osobowych lub kradzieżą tożsamości.

Jako partner Europejskiego Miesiąca Cyberbezpieczeństwa, który przypada w tym miesiącu, przypominamy najważniejsze zasady bezpiecznych zakupów w Internecie, dzięki którym zakupy online będą nie tylko wygodne, ale przede wszystkim bezpieczne.

Trzy zasady bezpiecznych zakupów w sieci

Dynamiczny rozwój handlu internetowego sprawił, że zakupy online stały się codziennością dla milionów użytkowników. Jednocześnie jednak coraz większa aktywność konsumentów w sieci przyciąga uwagę cyberprzestępców, którzy wykorzystują nieuwagę, pośpiech oraz brak podstawowej wiedzy z zakresu bezpieczeństwa cyfrowego. 

Fałszywe sklepy internetowe, wyłudzanie danych osobowych, niebezpieczne metody płatności czy złośliwe oprogramowanie to tylko niektóre z zagrożeń, z jakimi może spotkać się każdy internauta. 

Aby zminimalizować ryzyko i mieć pewność, że zakupy w sieci są bezpieczne, warto stosować się do sprawdzonych zasad cyberbezpieczeństwa. Poniżej przedstawiamy trzy podstawowe i najważniejsze reguły, które powinien znać każdy użytkownik Internetu planujący zakupy online — niezależnie od tego, czy robi je okazjonalnie, czy regularnie.

1. Sprawdź dane kontaktowe e-sklepu

Na koniec 2024 roku w Polsce zarejestrowanych było około 72 000 sklepów internetowych, a dynamiczny rozwój e-commerce sprawia, że liczba ta rośnie z każdym rokiem — według najnowszych szacunków handlu online nawet do około 150  000 podmiotów sprzedających w sieci, jeśli uwzględnimy sprzedaż przez własne sklepy i platformy marketplace takie jak Allegro — co pokazuje, jak duży i zróżnicowany jest dziś rynek zakupów online w Polsce.

W obliczu takich statystyk, tym bardziej nie powinniśmy lekceważyć nieznanych e-sklepów.Unikajmy e-sklepów, które nie dzielą się z nami pełnymi danymi kontaktowymi, a jedyne co podają to adres e-mail, numer telefonu lub numer skrzynki pocztowej. Warto przy wyborze e-sklepu kierować się nie tylko opiniami znajomych, ale tylko wyróżnieniami renomowanych firm certyfikujących wiarygodność e-sklepów. – przypomina Wojciech Omes, IT E-commerce Manager w Sferis.pl, laureat rankingu ceneo.pl

Przed dokonaniem zakupu warto dokładnie sprawdzić, czy sklep internetowy udostępnia pełne dane kontaktowe, takie jak:

• nazwa firmy,
• adres siedziby,
• numer NIP i REGON,
• numer telefonu,
• adres e-mail.

Unikajmy sklepów, które ograniczają się jedynie do formularza kontaktowego lub anonimowego adresu e-mail. Brak przejrzystości to jeden z pierwszych sygnałów ostrzegawczych. Dodatkowym zabezpieczeniem jest korzystanie ze sklepów posiadających certyfikaty wiarygodności, przyznawane przez renomowane instytucje oraz pozytywne opinie w niezależnych serwisach.

2. Zaszczep swój komputer i urządzenia mobilne

Tak jak szczepionki, które stały się przełomem cywilizacyjnym w walce z chorobami zakaźnymi, tak oprogramowanie antywirusowe jest potrzebne, aby chronić nasz komputer czy smartfon przed atakami złośliwego oprogramowania. 

Nie wystarczy jednak jednorazowa instalacja takiego programu. Istotna jest jego systematyczna aktualizacja, gdyż wirusy komputerowe tak jak te występujące w przyrodzie, często się zmieniają. – przestrzega Wojciech Omes, IT E-commerce Manager w Sferis.pl

Cyberprzestępcy coraz częściej wykorzystują wirusy, trojany i spyware do przechwytywania danych logowania, numerów kart płatniczych oraz haseł do bankowości elektronicznej.

Sama instalacja programu antywirusowego to więc za mało. Kluczowe znaczenie ma:

• regularna aktualizacja systemu operacyjnego,
• aktualizowanie przeglądarki internetowej,
• korzystanie z zapory sieciowej (firewall),
• unikanie podejrzanych linków i załączników.

3. Pamiętaj o certyfikacie SSL

Certyfikaty SSL to narzędzia, które zapewniają ochronę witryn internetowych, a także gwarantują zachowanie poufności danych przesyłanych drogą elektroniczną. Certyfikaty te są rejestrowane na określoną nazwę domeny. Zawierają informacje o właścicielu domeny, a także jego adresie itp. Co ważne, danych tych nie można samemu zmienić, bo są zabezpieczone kryptograficznie.

Pełne bezpieczeństwo jest efektem zastosowania szyfrowania komunikacji pomiędzy komputerami. Strona zabezpieczona certyfikatem SSL posiada symbol kłódki w pasku adresu. Natomiast podczas logowania, w miejsce typowego „http” pojawia się „https”. Gdy jednak mimo zastosowanych powyżej zasad, coś pójdzie nie tak i nie będziemy mieli pewności czy e-sklep, w którym zrobiliśmy właśnie zakupy jest bezpieczny - zgłośmy ten fakt na https://incydent.cert.pl/ albo w najbliższym komisariacie policji.

Więcej informacji na temat dobrych praktyk dotyczących cyberbezpieczeństwa znajdziesz w naszym wpisie Czym jest cyberprzestępczość i jak się przed nią bronić?

Podsumowując, strona zabezpieczona certyfikatem SSL:

• posiada symbol kłódki w pasku adresu przeglądarki,
• zaczyna się od https://, a nie http://,
• gwarantuje poufność danych osobowych i płatniczych.

Dodatkowe zasady bezpiecznych zakupów online

Korzystaj z bezpiecznych metod płatności

Podczas zakupów online zawsze wybieraj znane i zaufane metody płatności, które oferują dodatkową ochronę konsumenta. Najbezpieczniejsze są:

• płatności kartą z systemem 3D Secure,
• szybkie przelewy przez banki,
• płatności za pośrednictwem zaufanych operatorów, takich jak PayPal, Blik czy Stripe.

Unikaj natomiast przelewów bezpośrednio na prywatne konta, przesyłania gotówki lub korzystania z podejrzanych portali płatniczych. Systemy takie często oferują mechanizmy chargeback, czyli możliwość cofnięcia płatności w przypadku oszustwa, co daje dodatkowe bezpieczeństwo.

Chroń swoje dane osobowe

Podczas zakupów online zawsze podawaj tylko te dane, które są konieczne do realizacji zamówienia. Obejmują one zwykle:

• imię i nazwisko,
• adres dostawy,
• numer telefonu kontaktowego.

Zwracaj uwagę na politykę prywatności sklepu i sposób przetwarzania danych zgodnie z RODO. Nigdy nie udostępniaj dokumentów tożsamości, danych logowania do bankowości ani pełnych danych kart płatniczych, jeśli sklep nie korzysta z zaufanych metod płatności. Przechowywanie danych w przeglądarce lub na urządzeniu może być wygodne, ale zwiększa ryzyko wycieku przy ataku hakerskim.

Twórz silne i unikalne hasła

Jednym z najczęstszych błędów użytkowników jest stosowanie prostej kombinacji loginu i hasła, często powtarzanego na wielu stronach. Aby chronić swoje konta:

• używaj haseł długich (minimum 12 znaków) i złożonych (małe i wielkie litery, cyfry, symbole),
• stosuj menedżery haseł, które generują unikalne kombinacje dla każdej witryny,
• włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA), jeśli sklep lub platforma je oferuje.

Takie działania minimalizują ryzyko przejęcia konta i kradzieży środków lub danych osobowych.

Aktualizuj systemy i przeglądarki

Wirusy, trojany i inne złośliwe oprogramowanie stale ewoluują. Nawet najlepsze oprogramowanie antywirusowe nie zapewni ochrony, jeśli system operacyjny, przeglądarka lub wtyczki są nieaktualne. Regularne aktualizacje eliminują luki bezpieczeństwa, które mogą zostać wykorzystane przez cyberprzestępców do kradzieży danych lub zainstalowania szkodliwego oprogramowania.

Korzystaj z bezpiecznych sieci i VPN

Nigdy nie dokonuj zakupów w publicznych sieciach Wi-Fi, które są podatne na ataki typu man-in-the-middle. Jeśli musisz korzystać z publicznej sieci, warto używać VPN, który szyfruje połączenie i chroni przesyłane dane przed przechwyceniem. VPN jest szczególnie ważny podczas logowania się do kont bankowych lub sklepów online.

Bezpieczeństwo zakupów na urządzeniach mobilnych

Zakupy mobilne stają się coraz popularniejsze, ale smartfony i tablety również są celem cyberprzestępców. Aby chronić urządzenie:

• korzystaj tylko ze sklepów z aplikacjami oficjalnymi (Google Play, App Store),
• unikaj instalowania nieznanych aplikacji zakupowych,
• włącz blokadę ekranu i uwierzytelnianie biometryczne (odcisk palca, Face ID),
• regularnie aktualizuj system i aplikacje.

Kupuj na renomowanych platformach i sprawdzaj opinie

Zakupy na popularnych marketplace, takich jak Allegro, Amazon czy OLX, oferują dodatkową warstwę bezpieczeństwa, ale nie eliminują wszystkich ryzyk. Przed zakupem zawsze:

• sprawdź opinie o sprzedawcy,
• zwróć uwagę na liczbę transakcji i pozytywne komentarze,
• uważaj na ceny znacznie niższe od rynkowych – mogą świadczyć o próbie oszustwa.

Co zrobić, gdy padniesz ofiarą oszustwa?

Natychmiast zgłoś incydent

Jeżeli podejrzewasz, że sklep był nieuczciwy lub padłeś ofiarą oszustwa:

• zgłoś sprawę na stronie https://incydent.cert.pl/,
• powiadom bank lub operatora płatności o nieautoryzowanej transakcji, aby zablokować środki i uruchomić procedurę chargeback,
• zbierz dowody transakcji – potwierdzenia płatności, e-maile, zrzuty ekranu z komunikacji ze sklepem.

Zgłoś sprawę odpowiednim służbom

Jeśli kwota jest znaczna lub istnieje podejrzenie działalności przestępczej:

• zgłoś incydent w najbliższym komisariacie policji,
• poinformuj Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) lub Rzecznika Praw Konsumenta,
• jeśli wyciekły dane osobowe – zgłoś naruszenie inspektorowi ochrony danych lub do GIODO.

Wzmocnij bezpieczeństwo po incydencie

Po oszustwie warto:

• zmienić wszystkie hasła używane w sklepie, banku i powiązanych kontach,
• sprawdzić urządzenie pod kątem złośliwego oprogramowania,
• monitorować swoje konta bankowe i historię transakcji przez kilka tygodni.

Edukuj się i ucz innych

Warto dzielić się wiedzą o oszustwach online z rodziną i znajomymi. Im więcej osób zna podstawowe zasady bezpieczeństwa, tym mniejsze ryzyko, że stanie się ofiarą cyberprzestępców. Edukacja cyfrowa jest dziś równie ważna, jak zabezpieczenia techniczne.

Jak utworzyć mocne hasło?

Bezpieczne hasło to podstawa ochrony konta w sklepie internetowym. Aby utworzyć mocne i trudne do złamania hasło, warto stosować następujące zasady:

• Długość – minimum 12 znaków, im dłuższe, tym trudniejsze do złamania.
• Różnorodność znaków – łącz małe i wielkie litery, cyfry oraz symbole, np. !@#$%^&*().
• Brak oczywistych słów – unikaj imion, dat urodzenia, słów ze słownika i powtarzających się sekwencji.
• Unikalność dla każdego konta – nie używaj tego samego hasła na kilku platformach.
• Menedżery haseł – warto korzystać z aplikacji, które generują losowe hasła i zapisują je w bezpieczny sposób, np. Bitwarden, LastPass czy 1Password.
• Uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA) – dodatkowy kod wysyłany SMS-em lub generowany przez aplikację zwiększa bezpieczeństwo konta nawet w przypadku wycieku hasła.

Aktualizacje oprogramowania i przeglądarki – dlaczego są tak ważne?

Regularne aktualizacje systemu operacyjnego, przeglądarki oraz wtyczek chronią przed znanymi lukami w zabezpieczeniach, które hakerzy wykorzystują do wykradania danych.

System operacyjny – aktualizacje eliminują błędy i luki, które mogą umożliwiać instalację złośliwego oprogramowania.

Przeglądarki i wtyczki – nawet drobna luka w przeglądarce może pozwolić na przechwycenie haseł lub danych karty płatniczej.

Automatyczne aktualizacje – warto włączyć, aby zawsze mieć najnowszą wersję systemu i oprogramowania, nawet jeśli nie pamiętasz o ręcznej aktualizacji.

Korzystanie z VPN dla bezpieczeństwa zakupów

VPN, czyli wirtualna sieć prywatna, szyfruje wszystkie dane przesyłane przez Internet i ukrywa Twój adres IP. To szczególnie ważne, jeśli:

• korzystasz z publicznych sieci Wi-Fi w kawiarniach, hotelach lub na lotniskach,
• łączysz się z zagranicznymi sklepami,
• chcesz zachować anonimowość przy przeglądaniu ofert i cen.

VPN chroni przed atakami typu man-in-the-middle, w których cyberprzestępca przechwytuje przesyłane dane. Nawet jeśli połączenie zostanie przejęte, dane będą zaszyfrowane i praktycznie niemożliwe do odczytania.

Zakupy na urządzeniach mobilnych – jak nie dać się oszukać?

Zakupy przez smartfony i tablety stają się coraz popularniejsze, ale urządzenia mobilne mają swoje specyficzne zagrożenia:

• instalowanie aplikacji spoza oficjalnych sklepów (App Store, Google Play) może prowadzić do zainfekowania telefonu,
• publiczne sieci Wi-Fi są szczególnie ryzykowne, jeśli nie korzystasz z VPN,
• włącz blokadę ekranu, uwierzytelnianie biometryczne i aktualizacje systemu,
• używaj oficjalnych aplikacji sklepów zamiast przeglądarki w sieci publicznej, jeśli to możliwe,
• nigdy nie zapisuj danych karty płatniczej na urządzeniu bez dodatkowego zabezpieczenia.

Jak oceniać opinie o sklepach internetowych?

Opinie innych klientów są jednym z najważniejszych wskaźników bezpieczeństwa sklepu:

• szukaj opinii na niezależnych portalach, nie tylko na stronie sklepu,
• sprawdzaj liczbę ocen i datę dodania komentarzy – stare lub sztucznie pozytywne recenzje mogą wprowadzać w błąd,
• czytaj opinie krytyczne, zwracając uwagę na problemy z dostawą, zwrotami czy obsługą klienta,
• w przypadku platform marketplace, sprawdzaj również historię sprzedawcy – liczba transakcji i oceny procentowe dają lepszy obraz jego wiarygodności.

Znaczenie certyfikatów i oznaczeń bezpieczeństwa

Oprócz SSL warto zwracać uwagę na dodatkowe certyfikaty i oznaczenia:

Certyfikaty e-commerce, przyznawane przez instytucje certyfikujące wiarygodność sklepu,

Znaki jakości – np. Trusted Shops, Allegro Ochrona Kupujących, które gwarantują możliwość zwrotu pieniędzy w przypadku problemów,

Szyfrowanie płatności – symbol karty z zamkiem lub protokoły takie jak 3D Secure świadczą o bezpiecznym przekazywaniu danych.